Aksaray’ın adını her fırsatta adliye, asayiş ve suç başlıklarıyla yan yana getirmeyi alışkanlık haline getiren bir medya diliyle karşı karşıyayız. Üstelik bu dili kullananların bir kısmı, “ulusal basın temsilcisi” sıfatını arkasına alarak kendisini hukukun, etik kuralların ve yerel gerçeklerin üzerinde görüyor. İşin daha vahim tarafı ise bu içeriklere bilerek ve isteyerek alan açan, resmi ilan alan ama Resmi İlan ve Reklam Yönetmeliği’ni hiçe sayan yerel yayın organlarının varlığı.
Son günlerde dikkat çeken bir hırçınlık var. Şehrin imajını zedeleyen haberler eleştirilmeye başlanınca, kalemler daha da sertleşiyor, manşetler daha da hoyratlaşıyor. Bu bir özgüven göstergesi değil; tam tersine, suçluluk psikolojisinin dışavurumudur. Çünkü ayıplar görünür hale geldikçe savunma refleksi devreye giriyor. “Bu şehrin imajını siz bozuyorsunuz” diye bağıranlar, aslında aynaya bakmamak için ses yükseltiyor.
Artık öyle bir noktaya gelindi ki; Aksaray’da yaşanmamış bir trafik kavgası bile, olay yeri başka bir il olmasına rağmen, başlığa “Aksaray” yazılarak servis ediliyor. Yetmiyor, olayın failinin Aksaraylı olduğu iddiası ortaya atılarak bu şehirle zoraki bir bağ kuruluyor. Bu, gazetecilik değil; bilinçli algı operasyonudur. Bunun adı habercilik değil, açıkça dezenformasyondur.
Burada mesele basın özgürlüğü değildir. Çünkü basın özgürlüğü, Anayasa’nın 28. maddesinde güvence altına alınırken; aynı Anayasa, kişilik haklarının, kamu düzeninin ve doğru bilginin korunmasını da esas alır. 5187 sayılı Basın Kanunu açıkça der ki; basın, doğru ve gerçek bilgi verme yükümlülüğü altındadır. Türk Ceza Kanunu’nun 217/A maddesi ise alenen yanıltıcı bilgiyi yaymayı suç olarak tanımlar. Yani bu işin bir de ceza hukuku boyutu vardır.
Resmi ilan alan yayın kuruluşları açısından tablo daha da nettir. Basın İlan Kurumu mevzuatı, kamu kaynaklarıyla desteklenen basının; yanıltıcı, kamu düzenini bozucu ve itibarı zedeleyici yayınlardan kaçınmasını şart koşar. Buna rağmen, sırf tıklanma uğruna şehrin adını kriminal başlıkların içine bilinçli şekilde sokmak, artık “etik ihlal” değil, mevzuata meydan okumaktır.
Kimse kusura bakmasın; devlete kafa tutmanın, kuralları yok saymanın, “biz basınız” diyerek her şeyi yazabileceğini sanmanın bir bedeli vardır. Bu bedel, ne sansürdür ne de baskıdır. Bu bedel, hukukun gereğidir. İhtar da olur, yaptırım da olur, ilan kesme de olur. Bunların hiçbiri akreditasyon engeli değildir, hiçbiri mobbing değildir. Bunlar, hukukun doğal refleksidir.
Gazetecilik; ağzına geleni yazma serbestisi değildir. Gazetecilik; şehirleri zan altında bırakma sanatı hiç değildir. Hele hele başka illerde yaşanan olayları Aksaray’a yamayarak bu kentin emeğine, turizmine, yatırım iklimine zarar vermek, meslek değil sorumsuzluktur.
Artık net olmak gerekiyor:
Bu şehrin imajını sistematik biçimde zedeleyenlere karşı uyarı zamanı çoktan gelmiştir, hatta geçmektedir. Sessizlik, onay değildir ama cesaret de vermemelidir. Hukuk, sadece vatandaş için değil; kalem kullanan herkes için vardır.
Ve unutulmasın:
Basın özgürlüğü, yalan söyleme özgürlüğü değildir.
BU HIRÇINLIK NEREDEN GELİYOR?
Son günlerde şehrin imajını bozan haberleri art arda servis eden, bunu da “ulusal basın” etiketi arkasına saklanarak yapan bazı isimlerin hırçınlığı dikkat çekiyor. Bu hırçınlık tesadüf değil. Bu, açıkça suçluluk psikolojisinin dışavurumudur.
Çünkü ayıplar bir bir ortaya çıkmaya başladı. Gerçekler görünür oldukça, bugüne kadar rahatça algı üretenler şimdi panikte. Ne yapıyorlar? “Bu şehrin imajını siz bozuyorsunuz” diyerek üste çıkmaya çalışıyorlar. Hem de kimlere karşı? Aksaraylı idarecilere, Aksaraylı gazetecilere, bu şehrin hakkını savunan herkese karşı.
Asıl niyetleri net:
“Biz basın mensubuyuz, dikkat edin” havası estirmek.
Yani hem algı yapacaklar hem de hesap sorulmayacak.
Ama o dönem bitti.
Artık Aksaray’da yaşanmayan bir trafik kavgasını bile, utanmadan Aksaray’da olmuş gibi veren bir anlayış var. Yetmiyor, olayı Aksaray’a yamamak için “fail Aksaraylıydı” iddiası uyduruluyor. Bu iddia neye dayanıyor? Hiçbir şeye. Amaç ne? Şehri kirletmek.
Bu düpedüz dezenformasyondur.
Bu, gazetecilik değil; bu, algı operasyonudur.
Daha vahimi şu:
Bu haberleri üreten sözde ulusal basın temsilcileri kadar, bu haberleri ısrarla sayfalarına taşıyan yerel medya kuruluşları da sorumludur. Üstelik bazıları resmi ilan alıyor. Yani devletten ilan alıp, aynı devlete ve bu şehrin itibarına açıkça meydan okuyor.
Burada artık “ifade özgürlüğü” masalı anlatılmasın.
Burada ne sansür var, ne mobbing, ne akreditasyon meselesi.
Gazetecilik; ağzına geleni yazmak değildir.
Gazetecilik; olmayan bir olayı olmuş gibi sunmak değildir.
Gazetecilik; bir şehri kasıtlı olarak zan altında bırakmak hiç değildir.
Devlete kafa tutmanın bir karşılığı varsa,
bir ilin itibarını sistematik biçimde zedelemenin de bir karşılığı olmalıdır.
Artık yaptırım zamanı gelmiştir, hatta geçmektedir.
Ulusal basın temsilcileri kendi kurumları tarafından acilen uyarılmalıdır.
Resmi ilan aldığı halde dezenformasyon üreten medya kuruluşlarına ihtar verilmelidir.
Bu şehir sahipsiz değildir.
Kimse Aksaray üzerinden prim yapamaz.
Kimse gazeteciliği kalkan yaparak bu kente zarar veremez.
Ve şunu herkes bilsin:
Gerçek gazetecilik, cesaret ister.
Ama yalana cesaret denmez.
